Cultuuroverdracht

Onze cultuur wordt overgedragen via socialisatie: het proces waarbij iemand, bewust en onbewust, de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van een groep krijgt aangeleerd. Toen ging er een belletje rinkelen in mijn eeuwige nadenkhoofd: ONBEWUST?!? Misschien zijn de dingen die ik doe, de dingen die mijn cultuur zijn, dus niet écht ‘Anne’, maar heb ik ze domweg onbewust aangeleerd.

Hoe zit dat nou? Dat onbewust aanleren? Dat begint al vroeg: bij je geboorte. Baby’s, kinderen, jongeren en ook volwassenen imiteren. Ze spiegelen gedrag van mensen die belangrijk voor ze zijn. Waarom? Misschien om ergens bij te horen. Misschien omdat dat een vanzelfsprekend iets is in onze cultuur is. Omdat we anders alleen overblijven en niet binnen het plaatje van ‘onze cultuur’ passen.

Socialiserende instituties

Die socialisatie, waardoor wij gaan imiteren, vind plaats binnen socialiserende instituties:  instellingen, organisaties en collectieve gedragspatronen waarbinnen en waarlangs cultuuroverdracht plaatsvindt. Dat zijn dus scholen, sport- en muziekverenigingen, de plaatselijke buurtvereniging, maar ook bepaalde evenementen (collectieve gedragspatronen) zoals carnaval, Kerstmis, Ramadan, de dodenherdenking etc. Ook de overheid is een socialiserende institutie: de overheid stelt bepaalde grenzen aan ons gedrag. Als er dingen zijn die de overheid niet bevalt, maken ze er een wet van, en vervolgens moet iedereen naar die wet handelen. We imiteren met z’n allen de overheid en de wet.

Sociale controle

Nu zijn er ook vast mensen die het helemaal niet eens zijn met de normen en waarden die onze samenleving kent, en die zich niet aan de wetten van de overheid houden. Wat doet onze samenleving daar dan mee? Meneer samenleving heeft daar ook iets slims op bedacht, namelijk: sociale controle. Door sociale controle controleren mensen elkaar de hele dag door. Dat gaat namelijk niet alleen formeel met wetten, maar ook informeel: je moeder tikt je op de vingers als je het huis op zijn kop zet, of dingen doet die niet mogen. Het tikken op de vingers is dan een sanctie. Een straf waardoor je in het vervolg wat braver zult zijn. Sancties kunnen ook positief zijn: Als je altijd je best doet op school krijg je een diploma, en als je hard traint bij je voetbalteam kunnen jullie kampioen worden.

Enculturatie

Het is zelfs zo dat we tegenwoordig niet meer zo veel te kiezen hebben aan de cultuurkenmerken die we vertonen. Als je vanaf je geboorte ergens opgroeit krijg je alle normen en waarden met de paplepel ingegeven. Met een veel te moeilijk woord heet dat enculturatie

Acculturatie

Aangezien ‘onze samenleving’ ook een kei is in het bedenken van moeilijke woorden hebben ze nog wat meer moeilijke woorden bedacht voor cultuuroverdracht. Als cultuuroverdracht namelijk niet met de paplepel ingegoten wordt, maar op latere leeftijd optreed, bijvoorbeeld bij immigratie, dan heet dat acculturatie. Acculturatie is een stuk moeilijker dan enculturatie.

Internalisatie

Wat er uiteindelijk dus gebeurt in onze cultuur is dat je je bepaalde aspecten van een cultuur zó eigen maakt, dat ze vanzelfsprekend worden. Denk jij er nog bij na dat je aan de rechterkant van de weg fietst? Denk jij er nog bij na dat je met mes en vork eet? Tenzij je van verder weg komt, en je acculturatie nog moet beginnen, is het waarschijnlijk zo dat je geïnternaliseerd bent. We spreken van internalisatie als je bepaalde aspecten van een cultuur zo eigen hebt gemaakt dat ze vanzelfsprekend zijn, en dat je je er automatisch naar gedraagt. De dingen die je doet gaan automatisch, zonder erbij na te denken.

Dit hele gebeuren noemen we de socialisatie cirkel. De socialisatie cirkel beschrijft hoe socialisatie verloopt, en waarom we ons gedragen naar onze cultuur. Culturen veranderen altijd. Ze liggen absoluut niet vast. Van alle kanten komen invloeden af die cultuur beïnvloeden. Een klein voorbeeldje: De spijkerbroek is in Amerika ontworpen als werkbroek voor arbeiders. Steeds meer jongeren in Europa gingen later ook zo’n spijkerbroek dragen, en tegenwoordig heeft bijna iedereen er wel één in de kast liggen (in Nederland, tenminste).

Nog een korte samenvatting: Het proces van socialisatie begint bij een bepaalde cultuur, de cultuur heeft normen en waarden die via socialiserende instituties overgebracht worden. Er vindt sociale controle plaats en daarop volgen positieve of negatieve sancties. Wanneer die volgorde van sociale controle en sancties vaak genoeg heeft plaatsgevonden volgt daarop internalisatie.

Dat was dan weer een lesje maatschappijleer. Nu weet je hoe je bent geworden zoals je geworden bent.

Advertenties

3 gedachten over “Cultuuroverdracht

Geef een reactie!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s